Một trong những nỗi sợ lớn nhất của sản phụ khi đến kì sinh nở đó là những cơn đau. Nó có thật và bạn phải chấp nhận nó dù bạn có làm gì đi nữa. Bài viết sau đây tổng hợp lại các phương pháp giảm đau hỗ trợ sản phụ khi chuyển dạ tại Hà lan, hy vọng có thể bổ sung một phần kiến thức và giúp bạn có lựa chọn phù hợp với mình khi vào cuộc

Các giai đoạn của cơn đau khi chuyển dạ:

  • Voorweeën – tiền chuyển dạ – hay còn gọi là cơn gò Braxton Hicks từ tuần thứ 24 của thai kì bạn đã có thể trải nghiệm này. Nó thường xảy ra vào ban đêm khi bạn nghĩ ngơi lúc đó tử cung hoạt động mạnh nhất.Vài tuần trước khi sinh nở, tử cung sẽ bắt đầu luyện tập cho hành trình sắp tới bằng việc bắt đầu những cơn gò nhỏ ở tử cung, diễn ra trong khoảng 30 giây và lặp lại một cách ngẫu nhiên khiến bạn đôi khi không nhận ra. Chúng gây ra những cơn đau ngắn và bạn có thể cảm thấy như bị thắt chặt ở vùng bụng một lúc.Càng gần đến ngày sinh, các cơn gò càng diễn ra nhiều và mạnh hơn. Các cơn gò giả thường không diễn ra đều đều và chúng thường biến mất khi bạn đứng dậy đi lại. Những cơn co tử cung (cơn gò “thật”) thường diễn ra theo một chu kỳ đều và sẽ mạnh dần lên. Do đó, nếu bạn thắc mắc mình sắp sinh hay không, bạn có thể phán đoán bằng cách làm một bảng theo dõi, ghi lại thời gian diễn ra các cơn gò chúng cách nhau khoảng bao lâu và kéo dài trong bao lâu?
  • Ontsluitingweeenchuyển dạ thật sự : Giai đoạn xoá mở cổ tử cung, tính từ khi bắt đầu chuyển dạ đến khi cổ tử cung mở hết, giai đoạn này là giai đoạn kéo dài nhất của cuộc chuyển dạ . Thời gian trung bình  của giai đoạn này là 15 giờ bao gồm:Giai đoạn 1a: Từ khi cổ tử cung bắt đầu xoá đến khi cổ tử cung  mở 3 cm gọi là pha tiềm tàng, thời gian 8 giờ.Giai đoạn 1b: Từ lúc cổ tử cung mở 3 cm đến 10 cm (mở hết) gọi là pha tích cực, thời gian 7 giờ.
  • Persween – giai đoạn rặn đẻ:  tính từ khi cổ tử cung mở hết đến khi thai sổ ra ngoài, thời gian trung bình 30 phút, tối đa 1 giờ. Giai đoạn này được thực hiện nhờ 2 yếu tố:  sức mạnh cơn co tử cung và sự co bóp các cơ thành bụng.
  • Na geboorte en naween – sau khi sanh em bé ra – hậu chuyển dạ: Là thời kỳ sổ rau, bắt đầu từ khi thai sổ ra ngoài đến khi rau bong, xuống và sổ rau ra ngoài cùng với màng rau, thời gian 15 – 30 phút.

Sự chuyển biến của hocmôn trong cơn chuyển dạ: 

Chu kỳ chuyển dạ thư giãn: 

Chu kỳ sản sinh hocmôn Oxytocine

Oxytocin là một hormone tự nhiên trong cơ thể người được sản sinh ở vùng dưới đồi của não được gọi là hormone tình yêu.

Mang thai là thời kỳ các bà mẹ dễ bị căng thẳng vì những biến chứng có thể xảy ra. Oxytocin giải phóng trong quá trình sinh con giúp giãn cơ tử cung. Chúng cũng làm giảm nguy cơ băng huyết sau sinh.

Bạn càng thư giãn bao nhiêu thì lượng Oxytocin càng cao bấy nhiêu

Endorfine: là một chất dẫn truyền thần kinh trong não bộ có tác dụng tạo cảm xúc tích cực, cải thiện tâm trạng, giảm đau và nhiều hơn thế nữa.

Chu trình diễn ra như sau: bạn tin tưởng vào cuộc vượt cạn –> cơ thể thư giãn–> hóc môn ocytoxin tăng cao –> cơn gò nhịp nhàng –> lượng hóc môn endorfine tăng lên, cảm thấy bớt đau –> cổ tử cung mở dễ dàng –> bạn càng tin là mình vượt cạn dễ dàng –> cơ thể thư giãn, ít thấy đau….

Chu kỳ chuyển dạ căng thẳng:

Adrenaline : là một hoocmon có tác dụng trên thần kinh giao cảm, được sản xuất bởi cơ thể khi bạn sợ hãi, tức giận, làm cho nhịp tim của bạn đập nhanh hơn và cơ thể chuẩn bị cho những phản ứng chống lại nguy hiểm. Quá trình này xảy ra tương đối nhanh chóng, trong vòng 2 đến 3 phút của sự kiện căng thẳng đang gặp phải. Việc giải phóng Adrenalin còn dẫn đến tăng nhịp tim, các mạch máu bị kẹp và các đường dẫn không khí giãn nở.

Chu kỳ sản sinh hocmôn Adrenaline

Chu kỳ diễn ra như sau: bạn sợ hãi căng thẳng về cuộc vượt cạn –> bạn đau –> hocmon liên quan đến stress tăng lên –> hocmon oxytocin giảm xuống–> những cơn gò không nhịp nhàng hoặc thậm chí cơn gò ngưng lại –> cổ tử cung mở chậm –> mệt mỏi, kiệt sức, thất vọng –> làm căng thẳng và sợ hãi hơn nữa –> đau nhiều hơn ….

Các trung tâm hộ sinh, y tá, bác sĩ đều khuyến khích sản phụ tham gia các khoá học yoga hoặc các kỹ thuật hít thở thư giãn trong suốt thai kì để đến khi vào cuộc thì bạn có thể làm chủ được cảm xúc của mình, tất nhiên họ sẽ liên tục trấn an và hỗ trợ bạn, nhưng bản thân bạn đóng vai trò chính, nếu bạn thư giãn được, bình tĩnh được thì cuộc vượt cạn sẽ nhẹ nhàng hơn.

Phần 1: Sinh tại bệnh viện: hầu như các bệnh viện ở Hà Lan đều có những phương pháp hỗ trợ giảm đau như sau:

Pethidine: thuốc giảm đau nhóm opioid, giống như codein và morphin, có công dụng giảm cường độ của tín hiệu đau đớn lên não bộ.

Chỉ định: – Ðau dữ dội không chế ngự được bằng các thuốc giảm đau không gây nghiện. Khicơn đau quặn mật, cơn đau quặn thận & niệu quản.

Cách sử dụng: Bạn sẽ được tiêm vào đùi hoặc mông bởi chuyên gia gây mê, sau 15 phút thì thuốc có hiệu lực, kéo dài trong 4 giờ. Khi cổ tử cung mở được khoảng 4cm mà cơn đau không chịu nổi thì bạn có thể yêu cầu tiêm thuốc này, trong 4h tiếp theo thì bạn sẽ dễ chịu hơn

Tác dụng phụ: Nhức đầu, hưng phấn, run rẩy, hoang tưởng, mất định hướng, rối loạn thị giác, ức chế hô hấp, khô miệng, buồn nôn, nôn. Gây ảnh hưởng đến bà mẹ và em bé.Pethidine có thể qua nhau thai, đi vào thai nhi và có thể khiến thai nhi buồn ngủ, thậm chí sau này em bé bị suy hô hấp. Phản xạ bú của em bé cũng có thể bị giảm sút, cũng như các phản xạ bình thường khác

Remifentanil một dạng thuốc giảm đau tương tự morphine

Chỉ định: khi cổ tử cung đã mở khá lớn, sau khi được tiêm thì vài phút sau bạn cảm nhận ngay, nó giúp vượt qua cơn đau dữ dội nhất , do chỉ có tác dụng trong thời gian ngắn cho nên bác sĩ/ hộ sinh sẽ phải đợi đến lúc cổ tử cung đã mở lớn rồi mới tiêm loại này cho bạn. Nếu bạn vẫn cảm thấy đau thì có thể điều chỉnh van để tăng liều. Bạn sẽ được theo dõi qua chỉ số oxy và em bé sẽ được theo dõi nhịp tim liên tục.

Các sử dụng: bạn sẽ được truyền tĩnh mạch, nó có một cái van giúp bạn có thể điều chỉnh liều lượng bằng tay

Tác dụng phụ: gây buồn nôn, nhức đầu cho cả mẹ và bé

Epidurale ruggenprik (Gây tê ngoài màng cứng)  là phương pháp giảm đau hiệu quả nhất hiện có. Nó được sử dụng cả trong đẻ thường và đẻ mổ vì nó cho phép người mẹ tỉnh tảo và có ý thức trong suốt quá trình sinh em bé. Gây tê bằng cách tiêm vào phần ngoài của tủy sống từ sau lưng khiến cho người mẹ mất cảm giác từ phần hông trở xuống.  Nhịp tim của em bé sẽ được theo dõi liên tục. Phương pháp này ko gây ảnh hưởng đến em bé.

Những tác dụng phụ và những biến chứng có thể xảy ra đối với gây tê ngoài màng cứng là:

  • Việc rặn sẽ kéo dài trung bình lâu hơn 15 phút so với sản phụ sinh thường. Nếu bạn không thể rặn một cách hiệu quả vì sự thay đổi trong cảm giác và giảm sức mạnh của cơ, em bé có thể được sinh ra nhờ giác hút hoặc kẹp forcep
  • Sự gây tê có thể không hoàn toàn và bạn có thể vẫn cảm thấy đau một chút. Điều này yêu cầu thủ thuật cần được tiến hành lại một lần nữa.
  • Sau khi phần ngoài màng cứng đã bị tác động, huyết áp của bạn có thể sẽ bị giảm khiến bạn cảm thấy như sắp ngất và buồn nôn. Phương pháp cũng có thể gây áp lực ở em bé. Ảnh hưởng này có thể được điều trị bằng truyền dịch tĩnh mạch.
  • Ngoài màng cứng bị tác động cũng thường gây nên yếu các cơ ở chân, bởi vậy người phụ nữ được gây tê sẽ phải nằm cố định trên giường.
  • Việc mất cảm giác ở phần thân dưới cũng có nghĩa là bạn sẽ không nhận thức được cảm giác muốn đi vệ sinh. Trong nhiều trường hợp, người ta thường đặt ống thông tiểu.
  • Gây tê ngoài màng cứng có thể kéo dài giai đoạn thứ hai của quá trình chuyển dạ.
  • Khả năng có thể sinh qua đường âm đạo sẽ giảm xuống..
  • Khoảng 1% số người phụ nữ cảm thấy đau đầu ngay lập tức sau khi thực hiện thủ thuật này.
  • Một số thì cảm thấy ngứa ngáy sau khi được gây tê ngoài màng cứng. Triệu chứng này có thể được điều trị bằng cách sử dụng thuốc kháng histamin.
  • Một số người cảm thấy đau hoặc không cảm thấy gì tại vùng bị tiêm.
  • Khoảng 1 trong số 550 phụ nữ cảm thấy có những vùng sau lưng, xung quanh nơi tiêm bị tê.

Khí cười ( lachtgas): *** chỉ một số bệnh viện có loại này

Nitơ oxit, còn được gọi là khí cười, được trộn với khí oxy và được cung cấp cho người mẹ qua một mặt nạ hoặc một ống dẫn vào miệng. Khí này cần một vài giây để bắt đầu hoạt động, vì vậy khi cơn co thắt bắt đầu cần sử dụng mặt nạ ngay.

Nitơ oxit không hoàn toàn làm ngừng cả cơn đau, nhưng làm giảm mức độ của các cơn co thắt. Rất nhiều phụ nữ lựa chọn nitơ oxit vì họ có thể trực tiếp điều khiển nó – bạn có thể tự cầm mặt nạ và hít khi bạn cảm thấy cần.

Nitơ oxit không can thiệp vào các cơn co thắt và nó không tồn lưu trong cơ thể của cả mẹ và con.

Những vấn đề có thể xảy ra khi sử dụng nitơ oxt bao gồm:

  • Buồn nôn và nôn
  • Lẫn lộn và mất phương hướng
  • Cảm giác ngột ngạt do mặt nạ
  • Không giảm đau nhiều – một số trường hợp, nitơ oxit không hề có tác dụng giảm đau (gặp ở khoảng 1/3 số phụ nữ)

Phần 2: Sinh tại nhà

Kích thích thần kinh bằng điện qua da (TENS – transcutane elektrische neuro simulatie)

TENS là một kỹ thuật mà ở đó thần kinh ở phần dưới lưng bị kích thích bằng một dụng cụ cầm tay được điều khiển bởi chính người phụ nữ. Nó không có tác dụng phụ nào lên người mẹ hoặc em bé và rất nhiều phụ nữ nhận thấy phương pháp này có ích khi sử dụng riêng hoặc cả khi kết hợp với các phương pháp giảm đau khác

Châm cứu-  Accupunctuur

Nếu bạn muốn sự dụng phương pháp này thì bạn cần đặt hẹn trước với chuyên gia châm cứu trong thai kì. Người ta cho rằng nhờ vào việc châm cứu thì sẽ kích thích cơ thể sản xuất thêm hoc môn edorfine giúp bạn thư giãn dễ chịu hơn khi cơn đau chuyển dạ tới

Tiêm nước – Waterinjecties:

Hộ sinh sẽ tiêm 4 mũi nước tinh khiết vào lưng bạn. Nó có hoạt động như thế nào thì thật sự vẫn chưa rõ ràng, nhưng phương pháp này cũng được sử dụng khá lâu rồi. Đặc biệt là khi bạn bị cơn đau dưới lưng, phương pháp này có thể lập lại nếu quá trình sinh kéo dài

Thôi miên – hypnose

Ngay từ khi bắt đầu chuyển dạ thì có thể áp dụng phương pháp này. Trong quá trình mang thai thì bạn có thể đăng ký học khoá thôi miên hypnobirthing để giúp thư giãn sâu. Bạn tự kiểm soát được bản thân mình chứ ko phải bị thôi miên rồi thì ko biết gì nữa. Nhờ thư giãn mà cơ thể tự sản sinh ra thêm hocmôn endorfine giúp bạn dễ chịu hơn

vd đây là một bài hướng dẫn bằng tiếng Anh về kỹ thuật thiền/ tự thôi miên để vượt cạn dễ dàng : xem chi tiết

( tổng hợp và biên dịch bởi T.L)